ကံ(ကမၼ) နိယာမ။

           ကိုယ္ႏွတ္စိတ္ျဖင့္ျပဳလုပ္ေသာ္လည္းျပဳလုပ္တိုင္းကံမျဖစ္ေပ။ ကံအရာမေရာက္ေပ။ ထိုင္တာ ထတာ စသည္တို႔ျဖစ္သည္။ 
            အေကာင္း(ဝါ)အဆိုး ရည္ရြယ္ခ်က္တစ္ခုခုျဖင့္တက္ၾကြထက္သန္ေသာ စိတ္ဦးေဆာင္ျပဳလုပ္ မွသာကံအရာေျမာက္၍ကံဟုေခၚသည္။ တနည္း ကမၼပထ ေျမာက္သည္ ဆိုတာ ထူးျခားထင္ရွားတဲ့ အက်ိဳးကိုျဖစ္ေစနိုင္ေလာက္ေအာင္ အင္အားျပည့္ဝတဲ့အေၾကာင္းတရားအလုပ္ကိုဆိုလိုတယ္။ ယင္းတက္ၾကြထက္သန္ ေသာစိတ္ကို ေစတနာ ဟုေခၚသည္။
ဥပမာ။ အိုက္တဲ့အခါယပ္ခတ္သည္။ တရားနာရင္းနဲ႔လက္ကသူ႔အလိုလိုသေဘာမ်ိဳးယပ္ခတ္ေနသည္။တက္ၾကြထက္သံေသာစိတ္မပါ။ အက်ိဳးအေနနဲ႔  ေအးျခင္းသာျဖစ္သည္။ ထူးျခားေသာ ေကာင္းက်ိဳး ဆိုးက်ိဳးမရွိ။ အျပစ္မကင္း မေကာင္းေသာရည္ရြယ္ခ်က္(ဝါ) အျပစ္မရွိေသာ ေကာင္းေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ လဲမပါ။
       သို႔ရာတြင္ ကမၼပထ ေျမာက္ေသာ အကုသိုလ္စိတ္မ်ား သည္အကုသိုလ္ကံမ်ား ကိုျဖစ္ေပၚေစၿပီး ကုသိုလ္စိတ္မ်ား သည္ ကုသိုလ္ကံ မ်ားကိုျဖစ္ ေပၚေစသည္။ မိမိ၏အက်ိဳးရွိမႈကိုေရွ့ရႈ၍သူတစ္ပါးတို႔ အားထိခိုက္နစ္နာေစလိုေသာ ေစတနာ ျဖင့္ျပဳ လုပ္လွ်င္ျဖစ္ေစ၊ေျပာလွ်င္ျဖစ္ ေစ၊ ၾကံေတြးလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ေမာဟနွင့္ေလာဘ (ဝါ) ေမာဟနွင့္ေဒါသတို႔အရင္းခံသည့္ အကုသိုလ္စိတ္မ်ားကုေဋသိန္း ေပါင္းမ်ား စြာျဖစ္ပြားၾကသည္။ စိတၲနိယာမ အရစိတ္သည္ လက္တစ္ဖ်စ္၊မ်က္စိတစ္ မွိတ္၊လွ်ပ္တစ္ျပက္၊ကာလအတြင္း၌ ကုေဋတစ္သိန္း ေက်ာ္ျဖစ္ပ်က္သြား နိုင္ သည္။ ဤစိတ္တို႔ျဖစ္ေပၚၿပီးခ်ဳပ္သြား ေသာ္လည္းကံေပါင္းကုေဋသိန္း ေပါင္းမ်ားစြာတို႔ သည္မိမိ၏ စိတ္အစဥ္၌ က်န္ရစ္သြား ၿပီျဖစ္သည္။ ဤကံတို႔သည္ ဤမ်က္ေမွာက္ဘဝတြင္သာမက ေနာင္ဘဝ ကုေဋကုဋာ တြင္မေကာင္းက်ိဳးမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစနိုင္သည္။ အပါယ္ ဘဝ ေပါင္း မ်ားစြာကိုလည္း ျဖစ္ေပၚ ေစတတ္သည္။ ထိုေၾကာင့္လိုခ်င္တပ္မက္ မႈေလာဘနွင့္ယွဥ္ေသာ အကုသိုလ္စိတ္ျဖင့္ တစ္ခုခုျပဳလုပ္ ေျပာဆိုလိုက္သည့္အတြက္လတ္တေလာအက်ိဳးေက်းဇူးရွိသည္ထင္ရေသာ္လည္းေရရွည္တြင္အက်ိဳးမရွိပါ၊အနာခံရေသာသူသည္မိမိနွင့္ေနာက္ထပ္ဆက္ဆံ လိုေတာ့မည္ မဟုတ္ပါ။ လတ္တေလာ္ရ ရွိလိုက္ေသာ အက်ိဳးအျမတ္မွာ လည္း သံသရာအျပစ္နွင့္ နွိုင္း စာလွ်င္လားလားမွ်မကာမိပါ။
ဥပမာ၊ပိုက္ဆံတစ္ ေထာင္ ခါ ပိုက္ နွိုက္လွ်င္၊ လူမိကဤဘဝတြင္ပင္ေထာင္က်မည္၊နံမည္ပ်က္မည္၊အကုသိုလ္ကံ ကုေဋသိန္း ေပါင္းမ်ားစြာတို႔ကအပါယ္ေလးဘံုသို႔အ ႀကိမ္ႀကိမ္ပစ္ခ်ၾကမည္ျဖစ္သ ျဖင့္မိမိ မေကာင္းမႈေၾကာင့္သူတစ္ပါးနစ္နာဆံုးရွံုး၍စိတ္ဆင္းရဲရသည္ထက္အဆအျပန္ေပါင္းကုေဋသိန္းခ်ီ၍မိမိ
အဆင္းရဲခံရလိမ့္မည္။ ဒါန၊သီလ၊ဘာဝနာ၊ ေကာင္းမႈ မ်ားကိုမည္မွ် ေသး ငယ္သည္ ပင္ျဖစ္ပါေစ နည္းသည္ဟူ၍ မေအာက္ေမ့နွင့္။ ျခင္ကိုက္သည္ ကိုရိုက္မသတ္ဘဲ အသာတ ၾကည္ ဖယ္ရွားလိုက္ သည့္ အခိုက္၌ ၎၊ျမတ္စြာဘုရားအားရည္မွန္း၍ေသာက္ေတာ္ေရတစ္ခြက္ကပ္လွဴေနသည့္ အ ခိုက္၌၎၊အရဟံဟူေသာဘုရားဂုဏ္ေတာ္ကို တစ္ႀကိမ္မွ် နွလံုးသြင္းသည့္ အ ခ်ိန္၌၎၊ကုသိုလ္စိတ္မ်ား ကုေဋသိန္း ေက်ာ္ျဖစ္ပြားသြားသည္။ထိုကုသိုလ္ စိတ္ မ်ားခ်ဳပ္ၿငိမ္းသြားေသာအခါ ကုသိုလ္ကံမ်ား ကုေဋသိန္းေက်ာ္ မိမိစိတ္ အစဥ္၌ က်န္ရစ္ခဲ့သည္။ ဤကုသိုလ္ကံကုေဋတစ္သိန္းသည္ ေငြကုေဋတစ္သိန္း ထက္ပို၍ တန္းဘိုးႀကီးသည္မ်က္ေမွာက္ဘဝ၌လည္း ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာ မ်ားကိုေပး နိုင္သည့္အျပင္ တမလြန္ ဘဝမ်ား၌သုဂတိဘဝအႀကိမ္ႀကိမ္ျဖစ္ေစနိုင္သည္။

ကုသိုလ္ကံတစ္ခုသည္ဘဝတစ္ခုကိုျဖစ္ေစသည္။ေသးငယ္ေသာေညာင္ေစ့တစ္ေစ့မွေညာင္ပင္တစ္ပင္ေပါက္လာသကဲ့သိုပင္။

သိပံပၸညာမွာစြမ္းအင္တည္ျမဲမႈ နိယမအရစြမ္းအင္ကိုေဖ်ာက္ဖ်က္၍မရအသစ္ဖန္တီးယူ၍လည္းမရေခ်။ စြမ္းအင္ကိုသံုးၿပီး အလုပ္ လုပ္နိုင္သည္ ဒါေပမဲ့ စြမ္းအင္သည္ ေပ်ာက္ပ်က္သြားျခင္းမရွိ အျခား အသြင္ တစ္မ်ိဳးနွင့္ တည္ရွိေနသည္။ ထို႔အတူျခင္ရိုက္တဲ့အခါ ရိုက္ခ်င္တဲ့ စိတ္ရဲ့စြမ္းအင္ ကိုသံုးၿပီး ျခင္သတ္တဲ့ အလုပ္ကိုလုပ္တယ္၊ ဒီစြမ္းအင္တို႔ကေပ်ာက္မသြားဘဲ စိတ္အစဥ္မွာ ကံသတၲိအေနျဖင့္ က်န္ခဲ့ၿပီး အကုသိုလ္အက်ိဳးမ်ားေပးမွာ ျဖစ္ပါသည္။

က်မ္းကိုး။
၁။ ခ်မ္းေျမ့ဆရာေတာ္၏တရားေတာ္မ်ား။
၂။ ေဒါက္တာမင္းတင္မြန္၏အဘိဓမၼာအႏွစ္ခ်ဳပ္။

အာဇီ၀႒မကသီလႏွင့္ငါးပါးသီလ။ဘယ္သီလကပို၍အက်ိဳးမ်ား။

                                            ၈ > ၅


ႏွစ္ပါးစလံုးအက်ိဳးမ်ားတာခ်ည္းပါပဲ။ ဘယ္သီလကပိုအက်ိဳးရမ်ားတယ္လို႔ မေျပာနိုင္ပါဘူး။
သည္လိုေျဖလိုက္ေတာ့ အာဇီ၀႒မကသီလက ၈ ပါး၊ ငါးပါးသီလက ၅ပါး တည္းဆိုေတာ့ အေရအတြက္ကြာျခားေနတဲ့အတြက္  အက်ိဳးအနည္း အမ်ား လည္းကြာျခားရမွာပဲလို႔ယူဆၿပီး အေျဖကိုလက္ခံနိုင္ခ်င္မွလက္ခံနိုင္မယ္။ ဒါေၾကာင့္နည္းနည္းရွင္းျပလိုက္ပါတယ္။

၅ ပါးသီလကိုတကယ္လံုျခံဳေအာင္ေစာင့္ထိန္းတဲ့ပုဂၢိဳလ္ဟာ အရွိအတိုင္း ငါးပါးမွ်ကိုသာ ေစာင့္ထိန္းရံုနဲ႔ လံုျခံဳတယ္လို႔မဆိုနိုင္ပါဘူး။ ဆိုင္ရာသိကၡာပုဒ္ ေတြရဲ့အျခံအရံသီလ ေတြကိုပါေစာင့္ထိန္းလံုျခံဳနို္င္ပါတယ္။
ဥပမာ ပါဏာတိပါတကံကိုတကယ္လံုျခံဳေအာင္ေစာင့္ထိန္းလိုရင္ ပါဏာတိပါတရဲ့ အျခံအရံျဖစ္တဲ့   ပိသုဏ၀ါစာ၊ဖရုသ၀ါစာ၊ဗ်ာပါဒေတြကိုပါေရွာင္ၾကဥ္ရပါတယ္။ အဒိႏၷာဒါန၊ကာေမသု မိစၦာစာရကံတို႔ကိုလံုျခံဳေအာင္ေစာင့္ထိန္းလိုရင္ သူတို႔ရဲ့ အျခံအရံျဖစ္တဲ့ အဘိဇၥ်ာကိုပါေရွာင္ရပါတယ္။
မုသာ၀ါဒကံကို လံုျခံဳေအာင္ေစာင့္ထိန္းလိုရင္ သူ႔ရဲ့အျခံအရံျဖစ္တဲ့ ဖရုသ၀ါစာ၊ သမၹပၸလာပ၊အဘိဇၥ်ာ၊ဗ်ာပါဒေတြကိုပါေရွာင္ၾကဥ္ရပါတယ္။

သုရာပါနကိုေရွာင္ၾကဥ္ရင္သိကၡာပုဒ္အားလံုးလံုျခံဳနိုင္ပါတယ္။

မိစၦာဒိ႒ိအယူမရွိမွငါးပါးသီလလံုျခံဳနိုင္ပါတယ္။

ဒါေတြအားလံုးျခံဳၾကည့္လိုက္ရင္ငါးပါးသီလလံုျခံဳေအာင္ေစာင့္ထိန္းျခင္းဟာသုစရိုက္ ဆယ္ပါး လံုးျပည့္စံုေအာင္က်င့္သံုးေစာင့္တည္ရာ ေရာက္ေနေၾကာင္းေတြ႔ရပါမယ္။

 
အာဇီ၀႒မသီလကိုၾကည့္ရေအာင္။
အာဇီ၀႒မသီလဆိုတာ ပါဏာတိပါတ၊ အဒိႏၷာဒါန၊ကာေမသုမိစၦာစာရ၊မုသာ၀ါဒ၊
ပိသုဏ၀ါစာ၊ ဖရုသ၀ါစာ၊သမၹပၸလာပ၊မိစၦာအာဇီ၀၊တို႔မွေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းဆိုတာ သိၾကၿပီးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ သည္ဟာေတြကိုေရွာင္ၾကည္ျခင္းျဖင့္ သုရာပါန၊ အဘိဇၥ်ာ၊ဗ်ာပါဒ၊မိစၦာဒိ႒ိ တို႔ကိုလည္း ေရွာင္ၾကဥ္ၿပီးျဖစ္တယ္ဆိုတာ အထက္ ငါးပါးသီလမွာ ေဖၚျပၿပီးျဖစ္ ပါတယ္။

ဒီေတာ့ အာဇီ၀႒မသီလဆိုတာလည္း သုစရိုက္ဆယ္ပါးကိုက်င့္သံုး ေဆာက္ တည္တာပဲ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ငါးပါးသီလနဲ႔ အာဇီ၀႒မသီလတို႔ဟာ အတူတူပဲျဖစ္ တာေၾကာင့္ ဘယ္ သီလကပိုအက်ိဳးမ်ားတယ္လို႔မေျပာနို္င္တာျဖစ္ပါတယ္။

 
ငါးပါးသီလလံုရင္အပါယ္မက်ဘူးဆိုတာ ငါးပါးသီလကိုအထက္ေဖၚျပပါ အတိုင္းအျခံအရံ ႏွင့္တကြေစာင့္ထိန္းလို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ငါးပါးသီလအရွိအတိုင္း

မွ်ကို သာေစာင့္ထိန္းလို႔မဟုတ္ပါဘူး။ အရွိအတိုင္းငါးပါးမွ်ကိုသာ ေစာင့္ထိန္းလို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ အရွိအတိုင္း ငါးပါး မွ်ကို သာေစာင့္ထိန္းတဲ့အတြက္ အပါယ္မက် တာဆိုရင္ ပိသုဏ၀ါစာ၊ဖရုသ၀ါစာ၊သမၹပၸလာပ၊အဘိဇၥ်ာ၊ မိစၦာဒိ႒ိတို႔ ဟာ အပါယ္ မက်ေစနိုင္ဘူးဆိုတဲ့အလြန္ လြဲမွားေသာ အဓိပၸါယ္ေရာက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။

ပိသုဏ၀ါစာစတဲ့ကံေတြဟာ အကုသလကမၼပထ တရားထဲမွာပါ၀င္ေနတဲ့ အပါယ္က်ေစနိုင္ တဲ့ကံေတြျဖစ္ပါတယ္။

အလားတူပါပဲ အာဇီ၀႒မသီလကိုအရွိအတိုင္းေစာင့္ထိန္းရံုနဲ႔လံုျခံဳတယ္ဆိုရင္ သုရာပါန၊အဘိဇၥ်ာ၊ဗ်ာပါဒ၊မိစၦာဒိ႒ိ တို႔ကိုမေစာင့္ထိန္းပဲလည္း အာဇီ၀႒မသီလ လံုျခံဳတယ္ဆိုတဲ့ လြဲမွားေသာ အဓိပၸါယ္ေရာက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။

 အဲ့ဒီနည္းအားျဖင့္ ငါးပါးသီလနဲ အာဇီ၀႒မသီလတို႔ဟာသုစရိုက္ ၁၀ ပါးလံုးကို လံုျခံဳေအာင္ေစာင့္ထိန္းတာခ်င္းတူၾက တာေၾကာင့္ ဘယ္သီလက ပိုအက်ိဳးမ်ား တယ္လို႔ မဆိုနိုင္ဘူးလို႔ေျဖဆိုခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

 
ဟံသာသီရိ၏ဗုဒၶ၀ါဒဆိုင္ရာအေမးအေျဖမ်ား(ဒုတိယတြဲ) မွကူးယူတင္ျပပါသည္။

 

 

လူသိနည္းေသာ ၀စီဒုစရိုက္နဲ႔ အာဇီဝ႒မကသီလ။

၀စီဒုစရိုက္။
၀စီကံဆိုတာ သူမ်ားနားလည္ေအာင္ေျပာေသာစကားျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူမ်ားနားလည္ ေအာင္စာေရးတာလည္း ၀စီကံပဲျဖစ္ပါတယ္။ ၀စီကံမွာ အသိမ်ားတာက မုသာ၀ါဒဆိုတဲ့
လိမ္လည္ျခင္းပါ။ ဒါေပမဲ့ မုသား၀ါဒအျပင္ အျခားေသာ  ၀စီဒုစရိုက္ ၃ မ်ိုဳးရွိပါတယ္။

 ၁။ ပိသုဏဝါစာ။ ၎ကံထေျမာက္ရန္အခ်က္ေလးခ်က္ျပည့္စံုရမည္။ 
ပိသုဏဝါစာ=ပိယ+သုည+ဝါစာ။ ခ်စ္ျခင္း+ခြဲေသာ+စကား။                             

၁။ ကုန္းေခ်ာရန္ပုဂၢိဳမ်ားရွိျခင္း။                                                                        
၂။ ကုန္းေခ်ာရန္ဆႏၵရွိျခင္း။                                                                             
၃။ ကုန္းေခ်ာရန္ႀကိဳးပမ္းျခင္း။                                                                       
၄။ ကုန္းေခ်ာစကားကိုအဟုတ္ထင္မွား၍စိတ္ဝမ္းကြဲျခင္း။

 ပိသုဏဝါစာကံေၾကာင့္ငရဲက်သည္။ အပါယ္မွလြတ္ၿပီးလူျဖစ္လွ်င္လည္း အေၾကာင္း မရွိဘဲမိတ္သဂၤဟမ်ားပ်က္ျပားရသည္။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ပိသုဏဝါစာ ေရွာင္ၾကဥ္  ခဲ့ေသာ ေၾကာင့္သြားေတာ္ေလးဆယ္ရွိၿပီး၊ ထိုသြားေတာ္မ်ား မၾကဲျခင္း လကၡဏာ နွစ္ပါးရရွိေတာ္မူသည္။

 
၂။ ဖရုသဝါစာကံ။ ဆူဆဲႀကိမ္းေမာင္းျခင္း၊ၾကမ္းတမ္းစြာေျပာဆိုျခင္း။ ၎ကံထေျမာက္ရန္အခ်က္သံုးခ်က္ျပည့္စံုရမည္။                                       
၁။ ႀကိမ္းေမာင္းခံရသူရွိျခင္း။                                                                   
၂။ စိတ္ဆိုး၍ႀကိမ္းေမာင္းလိုျခင္း။                                                                 

ဖရုသဝါစာကံေၾကာင့္ငရဲက်သည္။ လူျဖစ္လွ်င္လည္းအရုပ္ဆိုးသည္၊အသံၾကမ္းေထာ္ သည္၊ရန္သူမ်ားသည္၊အေၾကာင္းမရွိဘဲလူမုန္းမ်ားသည္။ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ ဖရုသ ဝါစာမွေရွာင္ၾကဥ္ခဲ့ ေသာေၾကာင့္ ရုည္လ်ားနူညံ့ေသာလ်ာေတာ္၊အဂၤါရွစ္ပါးနွင့္ ျပည့္ စံုေသာအသံေတာ္ဟူေသာ လကၡဏနွစ္ပါးကိုရရွိေတာ္မူသည္။ 

၃။ သမၹပၸလာပကံ။ ၎ကံထေျမာက္ရန္အခ်က္နွစ္ခ်က္ျပည့္စံုရမည္။                                     
၁။ အတင္းအဖ်င္းေျပာဖို႔စိတ္ညြတ္ျခင္း။                                                     
၂။ အတင္းအဖ်င္းေျပာျခင္း။

သမၹပၸလာပလက္ငင္းအက်ိဳးယုတ္တာကမိမိနွင့္သူတစ္ပါးအခ်ိန္ ျဖဳန္းျခင္း။မမွန္ေသာ စကား၊ဂံုေခ်ာစကား၊ ၾကမ္းတမ္းေသာစကားမ်ားေျပာမိျခင္း။ကုသိုလ္ျပဳရန္ ေမ့ျခင္း။ ေသလွ်င္အပါယ္က်ၿပီးလူျဖစ္ပါကမိမိစကားသူမ်ားမယံုၾကည္မေလးစားျခင္း။ မဟုတ္ မမွန္စကား ေျပာျခင္း၏ အေပါ့ဆံုးအျပစ္သည္လူျဖစ္လွ်င္ မဟုတ္မမွန္ စကားျဖင့္ စြပ္စြဲခံရတတ္၏။    

မုသာ ပိသု၊ ဖ႐ု သမၹာ၊ ဤေလးျဖာ၊
မိစၦာဝါစာတည္း။                                       
မိစၦာဝါစာ၊ ေ႐ွာင္ၾကဥ္တာ၊
သမၼာဝါစာတည္း။

အာဇီဝ႒မကသီလ = ျမတ္ေသာအက်င့္၏အစျဖစ္ေသာသီလ။ ဗုဒၶဘာသာသို႔၀င္လာကာစ
သူတို႔ေဆာက္တည္ေသာသီလျဖစ္ပါတယ္။၎တြင္ေအာက္ပါ သိကၡာပုဒ္မ်ားပါဝင္ ပါသည္။

၁။ ပါဏာတိပါတာေဝရမဏိသိကၡာပဒံသမာဒိယာမိ။
၂။ အဒိႏၷာဒါနာေဝရမဏိသိကၡာပဒံသမာဒိယာမိ။
၃။ ကာေမသုမိစၦာစာရာ ေဝရမဏိသိကၡာပဒံ သမာဒိယာမိ။                                                                                                        
၄။ မုသာဝါဒါေဝရမဏိသိကၡာပဒံသမာဒိယာမိ။                                             
၅။ ပိသုဏဝါစာေဝရ မဏိ သိကၡာပဒံသမာဒိယာမိ။                                                                                           
၆။ ဖရုသဝါစာေဝရ မဏိ သိကၡာပဒံသမာဒိယာမိ။                                                                                           
၇။ သမၹပၸလာပါေဝရမဏိ သိကၡာပဒံသမာဒိယာမိ။                                                                                          
၈။ သမၼာအာဇီဝ= မွန္ေသာအသက္ေမြးျခင္း။
ကာယဒုစရိုက္နွင့္ဝစီဒုစရိုက္မ်ားမက်ဴး လြန္ေသာ အသက္ေမြးမႈ။

၀စီေဘဒထိတိုင္းရွ။
ဝစီေဘဒသည္အသြားနွစ္ခုရွိသည့္သံလွ်က္နွင့္တူ၏။သူတစ္ပါးကိုတိရွသလိုမိမိကိုလည္းျပန္ရွေစ၏။ လက္နစ္လံုးမွ်သာရွိေသာပါးစပ္ကိုသတိနွင့္ မေစာင့္စည္း နိုင္လွ်င္ လႊတ္ကနဲေျပာထုတ္ လိုက္ သည့္စကားၾကမ္းတစ္ခြန္းေၾကာင့္သူတစ္ပါး အားမ်ား စြာ စိတ္မခ်မ္းမသာျဖစ္ေစနိုင္၏။ သူတစ္ပါးစိတ္မခ်မ္းမသာျဖစ္ရသည္ထက္ အဆေပါင္း မ်ားစြာတန္ျပန္ေသာ ကံသတၲိအရ မိမိျပန္ႀကံဳရမည္ကိုအေလးမူသင့္ေပည္။   

 
အေျပာ ဝစီကံ (ခ်မ္းေျမ့ဆရာေတာ္ဇနကဘိဝံသ)။
ေျပာမည္ၾကံလည္း၊သင့္စိတ္ထဲ၊အျမဲဆင္ျခင္ပါ။ မိမိသူတစ္ပါး၊ႏွစ္ဦးသာ၊
ဘယ္သူ႔မ်ားထိမည္လဲ၊ ထိခိုက္နိုင္ျငား၊အေျပာမ်ား၊မမွားေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
ေျပာဆဲမွာလည္း၊ သင့္စိတ္ထဲ၊အျမဲဆင္ျခင္ပါ။ မိမိသူတစ္ပါး၊ႏွစ္ဦးသာ၊
ဘယ္သူ႔မ်ားထိသလဲ၊ ထိခိုက္နိုင္ျငား၊အေျပာမ်ား၊မမွားေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
ေျပာၿပီးျပန္လည္း၊ သင့္စိတ္ထဲ၊အျမဲဆင္ျခင္ပါ။ မိမိသူတစ္ပါး၊ႏွစ္ဦးသာ၊
ဘယ္သူ႔မ်ားထိၿပီလဲ၊ ထိခိုက္နိုင္ျငား၊အေျပာမ်ား၊မမွားေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

အဂၤါငါးပါးနွင့္ျပည့္စံုၿပီး၊အျပစ္မျဖစ္၊ပညာရွိတို႔လည္းမကဲ့ရဲ့ေသာ
ေကာင္းေသာ စကား။                                                       
၁။ အခါအားေလ်ာ္စြာေျပာဆိုျခင္း။                                                           
၂။မွန္ကန္ေသာစကားျဖစ္ျခင္း။                                                                   
၃။ သိမ္ေမြ႔ေသာစကားျဖစ္ျခင္း။                                                        
၄။အက်ိဳးစီးပြားနွင့္ဆိုင္ၿပီးေျပာဆိုအပ္သည္လည္းျဖစ္ျခင္း။                                 
၅။ ေမတၲာစိတ္ျဖင့္ေျပာဆိုျခင္း။                         

မာဃေဒ၀လကၤာ (၂၂၃)
မိယုတ္ႏႈတ္ၾကမ္း၊ဖသရမ္းက၊ညစ္ညမ္းမူဆိုး၊
အမ်ိဳးမမွႏ္၊အက်င့္တန္၏၊
သူေကာင္းသားမူ၊ယဥ္ပါးအဟုတ္၊
သူယုတ္၏သား၊ရမ္းကားတတ္စြ။


သူေကာင္းသားယဥ္ပါး၊သူယုတ္သားရမ္းကားဟုဆိုသျဖင့္ မိမိ၏ေက်းဇူးရွင္ မိဘႏွစ္ပါးအကဲ့ရဲ့မခံရေစရန္ ယဥ္ေက်းလိမ္မာနိုင္ၾကပါေစ။  

က်မ္းကိုး

၁။ ဟံသာသီရိ၏ ဗုဒၶ၀ါဒဆိုင္ရာအေမးအေျဖမ်ား။
၂။ ေဒါက္တာမင္းတင္မြန္၏ ဘ၀ျမင့္ျမတ္လွပတင့္တယ္ေရး ျမတ္သီလ။   

မွတ္ဥာဏ္ေကာင္းေစေသာအစာ ၁၀ မ်ိဳး။

၁။ Rosemary ရွိ canosic acid သည္ ဥေဏွာက္ေၾကာမ်ားကိုကာကြယ္ျခင္းေၾကာင့္ Alzeimer သတိေမ့ေရာဂါႏွင့္အျခားေသာဥေဏွာက္ပ်က္စီးသည့္ေရာဂါမ်ား neuro-degenerative brain disorders ကိုကာကြယ္နိုင္တယ္လို႔ယူဆၾကပါတယ္။ စမ္းသပ္ခ်က္တစ္ခုမွာ Rosemary ရဲ့ အနံ႔ကိုရူရွိက္ရံုျဖင့္
ရံုး၀န္ထမ္းမ်ားမွတ္ဥာဏ္ေကာင္းေစတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

၂။ ဟင္းႏုႏြယ္ေၾကြးေသာၾကြက္မ်ားတြင္သတိေကာင္းမြန္ေစသည့္အျပင္သတိေမ့ေရာဂါျဖစ္ေန

ေသာၾကြက္မ်ားကိုပင္ျပန္ေကာင္းမြန္ေစတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဒီလိုေကာင္းမြန္ေစတာဟာ ဟင္းႏုႏြယ္မွာ

ပါ၀င္တဲ့ folic acid ဓါတ္ေၾကာင့္လို႔ုုုယူဆၾကပါတယ္။ folic acid ဟာAlzeimer သတိေမ့ေရာဂါနဲ႔

အသက္ႀကီးလို႔ သတိေမ့တာေတြကိုကာကုြယ္နိုင္ပါတယ္။ လၻက္ရည္တစ္ခြက္စာခန္႔ခ်က္ထားတဲ့

ဟင္းႏုႏြယ္ဟာ လူတစ္ေယာက္တစ္ေန႔တာလိုအပ္တဲ့ folic acid  သံုးပံုႏွစ္ပံုကိုရရွိေစပါတယ္။


၃။ အနီေရာင္ၾကက္သြန္နီ မွာ Quercetin နဲ႔ anthocyanin ဓါတ္မ်ားပါ ပါတယ္။  ၾကက္သြန္နီအျဖဴနဲ႔
အ၀ါမ်ိဳးမွာ Quercetin မ်ားစြာပါ၀င္ပါတယ္။ အိၿႏၵိယနိုင္ငံမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကပင္ၾကက္သြန္နီ
အျဖဴေရာင္နဲ႔အ၀ါမ်ိဳးကိုသတိေကာင္းေစတဲ့ေဆးအျဖစ္အသံုးျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။

၄။ စေတာ္ဘယ္ရီသီးအပါအ၀င္ ဘယ္ရီသီးအမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔မွာ anthocyanin အျပင္အျခား phytochemical မ်ားပါ၀င္ၿပီးဥေဏွာက္နဲ႔ မွတ္ဥာဏ္ကိုအံၾသေလာက္ေအာင္ေကာင္းမြန္ေစတယ္လို႔သိရပါတယ္။ ဘယ္ရီသီးအျပာေရာင္ (Blue berries) ေၾကြးထားတဲ့ၾကြက္အိုေတြဟာ ၾကြက္ငယ္ေတြလို မွတ္ဥဏ္ ေကာင္း မေကာင္းစမ္းသပ္ရာမွာ အမွတ္တူရတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

၅။ ဘရိုကိုလီ (Broccoli) ေခၚ ေကာ္ဖီပန္းအစိမ္းေရာင္မွာ Quercetin နဲ႔ folic acid  မ်ားစြာပါ၀င္ပါတယ္။

၆။ သပ်က္သီး မွာ Quercetin နဲ႔ anthocyanin ဓါတ္မ်ားပါ ပါတယ္။

၇။ ခ်ယ္ရီသီးမွာလည္း anthocyanin မ်ားစြာပါရွိပါတယ္။

၈။ ခရမ္းသီးမွာ anthocyanin ဓါတ္မ်ားပါ ရွိတဲ့အျပင္ Nasunin ေခၚေသာ ဓါတ္တိုးေျဖေဆး(antioxidant)  ပါရွိပါတယ္။ Nasunin က ဥေဏွက္မွာရွိတဲ့ အဆီလႊာကိုထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ ေပးပါတယ္။

၉။ ပန္းသီးမွာ Quercetin ေခၚေသာဓါတ္တိုးေျဖေဆး (antioxidant) မ်ားစြာပါ၀င္ပါသည္။ ၎သည္ Alzeimer ေခၚေသာသူငယ္ျပန္သတိေမ့ေရာဂါကိုကာကြယ္ေၾကာင္းေတြ႔ရွိရပါတယ္။ antioxidant ကို ပန္းသီးအသားတြင္ေတြ႔ရေသာ္လည္း အေရခြံတြင္အမ်ားဆံုးရွိပါတယ္။ ပန္းသီးအနီေရာင္ရဲ့အခြံမွာ anthocyanin ေခၚတ ဲ့ဓါတ္ တစ္မ်ိဳးလည္းပါ ပါတယ္။ ဒီဓါတ္က မွတ္ဥာဏ္ေကာင္းေစေသာ phytochemical တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

 ၁၀။ Red beets မွာ anthocyanin နဲ႔  folic acid  မ်ားစြာပါ၀င္ပါတယ္။

 

အမွတ္သညာေကာင္းမြန္ၾကပါေစ။

 

 Ref

http://www.healthdiaries.com/eatthis/10-foods-that-boost-memory.html

 

တိပိဋကဓရမင္းကြန္းဆရာေတာ္ဦးဝိစိတၲသာရာဘိဝံသ၏သံေ၀ဂလကၤာ

ဤကိုယ္ကာယ၊တစ္လံမွ်၌၊                    
နွစ္ဝနာမ္ရုပ္၊ျဖစ္၍ခ်ဳပ္၏၊                   
နာမ္ရုပ္နွစ္ပါး၊အလြတ္ထား၍၊       
ဤကားလိပ္ျပာ၊ဤကားငါနွင့္၊                      
ဤမွာဇိဝ၊ဤအတၲဟ၊                            
ညႊန္ျပဖြယ္ရာမရွိပါသည္။                        
ခႏၶာနာမ္ရုပ္မွ်ပါတကား။                 
နာမ္ရုပ္တရား၊ဤနွစ္ပါးလည္း၊      
ရွည္လ်ားကာလ၊မတည္ျကဘဲ၊                 
ခဏျဖစ္လ်က္၊ခဏပ်က္၍၊                     
နွိပ္စက္ျခင္းရာ၊လိုမပါဘူး၊                   
သဘာဝအား၊ဤသံုးပါးေျကာင့္၊                            
ျဖစ္ပြားသမွ်၊ အနိစၥသည္၊                              
ဒုကၡ၊အတၲပါတကား။

ပညတ္ ႏွင့္ ပရမတ္ (Apparent Truth and Actual or Real Truth)။

ကုန္ေပၚမွာရွိတဲ့လူတစ္ေယာက္ကေန ေရထဲမွာရွိတဲ့ ပစၥည္းတစ္ခု ဥပမာ ငါးတစ္ေကာင္ကိုၾကည့္မယ္
ဆိုရင္ သိပ္သည္းဆမ်ားတဲ့ေရရဲ့အလင္းျပန္မႈေၾကာင့္ ငါးတကယ္ရွိတဲ့ေနရာထက္ အျမင့္မွာရွိတယ္လို႔
ထင္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သိပၸံပညာမွာ ေရမ်ာက္ႏွာျပင္ကေနငါးတကယ္ရွိတဲ့ေနရာကို အမွန္အကြာ       အေ၀း (Actual or Real Depth) လို႔ေခၚၿပီး၊ ငါးရွိတယ္လို႔ထင္တဲ့အကြာအေ၀းကိုေတာ့ (Apparent Depth) ရိွတယ္ထင္ေသာ အကြာအေ၀းလို႔ေခၚပါတယ္။

ဒီအတိုင္းပါပဲ က်မတို႔မွာတကယ္ရွိတဲ့ ပရမတ္ရုပ္နဲ႔နာမ္အစုအေ၀းကို အ၀ိဇၨာလို႔ေခၚတဲ့ အမွန္မျမင္ ေအာင္ဖုန္းထားတဲ့ ကိေလသာေၾကာင့္ ငါ့ကိုယ္၊သူ႔ကို္ယ္ လို႔ထင္ၾကပါတယ္။ အဲဒါေတြကို ပညတ္
(Aparent Truth) လို႔ေခၚၿပီး၊ အမွန္တကယ္ရွိတဲ့ ရုပ္၊နာမ္ေတြကိုေတာ့ အမွန္သစၥာ (၀ါ) ပရမတ္သစၥာ(Actual or Real Truth) လို႔ေခၚပါတယ္။

ပရမတ္တရားဟာ၀ိပႆနာပြါးမ်ားရာမွာအထူးလိုအပ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့
၀ိပႆနာပြါးမ်ားျခင္းရဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္က အနိစၥ၊ဒုကၡ၊အနတၱဆိုတဲ့လကၡဏာ ႀကီးသံုးပါးေတြ႔ဖို႔ပါ။
အဲ့ဒီလကၡဏာေတြက ပရမတ္တရားမွာသာရွိပါတယ္။

ပညတ္ တရားကို ေလာကသစၥာ (၀ါ) သမၼဳဒိသစၥာလို႔ေခၚပါတယ္။ ပညတ္ဆိုတာ ေန႔စဥ္တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦးေျပာဆိုနိုင္ရန္ လိုအပ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သီလ ေဆာက္ တည္ရာမွာ၊ ေက်းဇူးတရားနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ေနရာေတြမွာအထူးလိုအပ္ပါတယ္။ သူလည္း ရုပ္နာမ္ပဲ၊ငါလည္း ရုပ္နာမ္ပဲဆိုၿပီး ထင္သလိုလုပ္ၾကရင္ ေလာကႀကီးေဇာက္ထိုးျဖစ္သြားပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပညာရွိမ်ားက
ပရမတ္မသိရင္ နိဗၺာန္မရဘူး။ ပညတ္ မသိရင္ေတာ့ ငရဲေရာက္လိမ့္မယ္လို႔ ဆိုဆံုးမ တာပါ။


ဃနပညတ္၊သ႑ာနပညတ္၊နာမပညတ္ရယ္လို႔ပညတ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိ  ပါတယ္။                                                                      

၁။နာမပညတ္ = အမည္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ဦးလွ ဦးျမစသည္။                                                                                

၂။သႏၱတိပညတ္ = အစဥ္၊မေန႔၊ယေန႔၊နက္ဖန္။                                                  

၃။သမူဟပညတ္ = ေခါင္း၊ခါး၊ေျခ၊လက္စသည္အေပါင္းအစု။                                      

၄။သ႑နပညတ္ = ေက်ာင္းပံု၊အိမ္ပံုစသည္။                                                                   

၅။ ပုဂၢလပညတ္ = လူ၊နတ္ စသည္။                                                                                    

၆။ သတၲပညတ္ = သတၲေလာကရွိ သတၲဝါမ်ား ဥပမာ ေခြး၊ႏြားစသည္ ကိုအစြဲျပဳေခၚျခင္း။                                  

၇။ အတၲပညတ္ = ငါ၊သူတစ္ပါး။                                                                    

၈။ ဃနပညတ္ = အစိုင္အခဲ။ပုေသာ၊ဝေသာ စသည္။                                                     

၉။ဒိသာပညတ္ = အေရွ႕၊အေနာက္စသည့္အရပ္မ်က္နွာ။                                                       

၁၀။အာကာသပညတ္ = ကိုင္၍ထိ၍မရေသာတြင္း၊ဂူ၊လိုဏ္။                                                              

၁၁။ ကာလပညတ္ = နံနက္၊ည။                                                                 

၁၂။ နိမိတၲပညတ္ = ပဋိဘာဂနိမိတ္စသည္။         

                                                 

ပရမတ္(ပရမတၲ)သည္ တကယ္ရွိေသာတရားမ်ားျဖစ္သည္။ ပရမတ္တရားမ်ားတြင္ အေကာင္အထည္
ပံုသ႑ာန္တို႔မရွိၾက သေဘာတရား မွ်သာျဖစ္သည္။ သို႔ အတြက္အထက္ျမက္ဆံုးသိပၸံကိရိယာမ်ားျဖင့္ စမ္းသပ္ၾကည့္ရႈလွ်င္လည္းမျမင္ နိုင္ပါ။ အလြန္သိမ္ေမြ႔နက္နဲေသာပရမတ္တရားမ်ားကိုသိပၸံကိရိယာ ထက္သာလြန္သည့္ပညာ မ်က္မွန္ျဖင့္ ၾကည့္မွသာလွ်င္ျမင္ေတြ႔နိုင္သည္။ အေမ ေမြးေသာ မံသစကၡဳေခၚ အသားမ်က္စိနွင့္ျမင္ျခင္းမဟုတ္။

ခႏၶာကိုယ္ကို ဥာဏ္နဲ႔ စိုက္ၿပီးၾကည့္လို႔ ျမင္တာေတြဟာ ပရမတ္ေတြပဲ။ ဥာဏ္နဲ႔ မျမင္တာေတြက ပညတ္ေတြပါ။ ဥပမာ ပူတာေတြ႔မယ္၊ေအးတာေတြ႔မယ္။ လႈပ္တာေတြ႔မယ္။ မာတာေတြ႔မယ္၊အဲ့ဒါအားလံုး ပရမတ္ေတြပဲ။ စာလိုခြဲရင္ေတာ့ ေတေဇာဓါတ္၊၀ါေယာဓါတ္၊ပထ၀ီဓါတ္ေတြေပါ့။ အဲ့ဒါေတြကို သူတပါးကို
ယူျပလို႔လဲမရဘူး။ ကိုယ့္ရဲ့အေမေမြးတဲ့မ်က္စိနဲ႔လည္းမျမင္ဘူး။



ပရမတ္တရားေလးပါးသာရွိသည္။ ၎တို႔မွာ-

၁။ရုပ္၊ ၂။စိတ္။ ၃။ေစတသိတ္။ ၄။နိဗၺာန္။ တို႔ျဖစ္သည္။ စိတ္ႏွင့္ေစတသိတ္ကိုေပါင္းၿပီးနာမ္ဟုေခၚသည္။ ထိုေၾကာင့္က်မတို႔ကိုယ္ခႏၶာသည္ရုပ္နာမ္ဟူေသာပရမတ္တရား ႏွစ္ပါးျဖင့္သာဖြဲ႔စည္းထားသည္။

စိတ္၊ေစတသိတ္၊ဟူေသာနာမ္နွင့္နိဗၺာန္ဟူေသာ နာမ္မွာ အဓိပၸါယ္ျခားနားသည္။ စိတ္၊ေစတသိတ္မ်ားသည္အာရံုရွိရာသို႔ိုညြတ္သည္။ မဂ္စိတ္၊ဖိုလ္ စိတ္မ်ား သည္ နိဗၺာန္သို႔ညြတ္သည္။ နိဗၺာန္သည္ အညြတ္ခံရေသာ တရားျဖစ္သည္။

ပရမတ္တရားတြင္သာ အနိစၥ၊ဒုကၡ၊အနတၱဟူေသာ လကၡဏာေရးသံုး ပါးထင္သျဖင့္ ဝိပႆနာ အတြက္ ပရမတ္ကိုအာရံုျပဳရၿပီး သမထဝိပႆနာအတြက္ ပညတ္ကို အာရံုျပဳရသည္။                                                      

ရုပ္ဟူသမွ်မသိၾက၊သိကနာမ္ေခၚေလ၊
လူနတ္ျဗဟၼာသူငါမဟုတ္၊
နာမ္နွင့္ရုပ္မုခ်ဥာဏ္ျမင္ေစ။

အဘိဓဇမဟာရဠဂုရုခႏၱီးဆရာေတာ္ဘုရား၏ယထာဘူတဥာဏ္အျမင္မွန္မွ။
ပညတ္ျမင္၊ပညတ္သိ၊မိစၦာဒိဠိအမွားသိ။
ပရမတ္ျမင္၊ပရမတ္သိ၊သမၼာဒိဠိအမွန္သိ။ 
မရွိပညတ္၊ရွိပရမတ္၊နွစ္ရပ္ခြဲ၍မွတ္။               
ပညတ္မွာအဟုတ္မရွိတာ၊ပရမတ္မွာအဟုတ္ရွိတာ။
အေျပာမွာပညတ္နွင့္ေျပာပါ၊အယူမွာပရမတ္ထိေအာင္ယူပါ။ အေျပာမွာသူငါဟုပညတ္နွင့္ေျပာေသာ္လည္း၊             
အယူမွာရုပ္နာမ္ပရမတ္ထိေအာင္ယူပါ။


ဒုတိယမံုေရြးဆရာေတာ္၏ေမတၲာစာ။
ပရမတ္ဥာဏ္မဝင္၍၊သူေတာ္စင္မဟုတ္ၾကလွ်င္၊
ျမဳပ္ရမည္စံုးစံုး၊စိတ္ခ်ေတာ့ဒုန္းဒုန္း၊
ေသမင္းကလဲျမင္တိုင္းမုန္း။
နွစ္လံုးကၾကြပ္ဆတ္ဆတ္၊
ဒိ႒ိကိုလဲမခြါတတ္၊
အဝီစီမွာေအာက္ခ်ိဳးကပ္၊
ပရမတ္ကိုၾကပ္ၾကပ္ၾကည့္၊
ခ်ိန္ခြင္ႀကီးလိုမတ္မတ္တည့္။

အၿငိမ္းစားပညာဝန္ေထာက္ဦးစံရွိန္။
ပရမတ္မသိ၊ (ဝ) မရွိ ၊ (ဝိ) လည္းမျဖစ္နိဳင္ ။
(ဝိ) မျဖစ္က၊ အနတၲ၊မုခ်ဥာဏ္မပိုင္။
ဥာဏ္ျမင္မရ ၊သံသာရ ၊ ဒုကၡဆံုးမတိုင္။
ဒုကၡ ဆံုးရန္၊အလုပ္မွန္၊က်င့္ၾကံဇြဲခိုင္ခိုင္။  

         

ရုပ္ (ပရမတ္ရုပ္)
သည္အပူအေအးစေသာဆန္႔က်င္ဘက္အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ေဖာက္ျပန္ တတ္သည့္            သေဘာရွိသည္။ ရုပ္သည္ သိတတ္ေသာသေဘာမရွိ၊ ၎ဘာသာလႈပ္ရွားနိုင္ျခင္းမရွိ။         
ဥပမာ အားျဖင့္ ကားႏွင့္တူသည္။ နာမ္တရားသည္ကားေမာင္းသူႏွင့္တူသည္။ ရုပ္စုစုေပါင္း               (၂၈) ပါးရွိသည္။ ရုပ္ကိုအက်ဥ္းအားျဖင့္ဘူတရုပ္ႏွင့္ ဥပါဒါရုပ္ဟူ၍ (၂) မ်ိဳးခြဲျခားနိုင္သည္။ ႀကီးက်ယ္ထင္းရွားေသာရုပ္မ်ားကိုဘူတရုပ္မ်ားဟုေခၚ၏။ ၎တို႔မ်ားစြာ စုဖြဲ႔မိလွ်င္ အႀကီး အက်ယ္ျဖစ္တတ္ေသာေၾကာင့္ မဟာဘူတ (ဝါ) မဟာဘုတ္ (၀ါ) ဓါတ္ေလးပါး ဟုလည္း အမည္ရသည္။            

လယ္တီဆရာေတာ္။                                             
ေဖါက္ျပန္ေထြျပား၊ျဖစ္တတ္ျငား၍၊                               
စကားပံုေသရုပ္ေခၚေပ၏ 

ေတာင္ၿမိဳ့မဟာဂႏၶာရံုဆရာေတာ္အရွင္ဇနကာဘိဝံသ။
ပူ၊ေအး၊ထန္ျပင္း၊ေျမြ၊ျခင္၊ကင္းႏွင့္၊ထမင္း၊ေရဆာ၊ေၾကာင္းမ်ားစြာေၾကာင့္၊
သိသာေဖါက္ျပားထိုတရား၊မွတ္သားရုပ္ဟုေခၚ။                                                                                         

မဟာဘုတ္ေလးပါး။ မဟာ=ႀကီးေသာ၊ဘူတ=ထင္ရွားေသာ။

၎တို႔မွာ-ပထဝီ၊အာေပါ၊ေတေဇာ၊ဝါေယာ၊တို႔ျဖစ္သည္။

ဓါတ္ေလးပါးသည္ အတူတကြ တၿပိဳင္တည္းျဖစ္ၿပီး အခ်င္းခ်င္းေက်းဇူးျပဳသည္။ တစ္ခုႏွင့္ တစ္ခု

ခြဲထုတ္၍မရ။ ရုပ္တရားတစ္ပါး (ဝါ) ပရမတ္တစ္ပါးပါးကို ပရမတ္ ေပါက္ေအာင္သိလွ်င္ မဂ္ဖိုလ္

ေရာက္နိုင္သည္။ ရုပ္ (၂၈) ပါးတြင္ မ်က္စိနဲ႔ျမင္လို႔ရ တာဆိုလို႔ အဆင္းရုပ္တစ္ခုဘဲရွိတယ္။

အဆင္းရုပ္ဆိုတာလဲျမင္လို႔ရတဲ့ သေဘာတရားေလးဘဲ။ အေကာင္အထည္၊ အတံုးအလံုး၊ အခဲ

အရည္အဖတ္တစ္ခုမွ မဟုတ္ဘူး။ တရစပ္ျဖစ္ပ်က္ေနတာဘဲ။ ဒါကိုဥဏ္နဲ႔သိၿပီးအဆင္းရုပ္ အနိစၥ        

လို႔ရႈနိုင္ပါတယ္။ အဆင္းရုပ္ကိုမသိရင္ ပညတ္တံုးပညတ္ခဲကို အဆင္းရုပ္လို႔ အထင္မွား တတ္တယ္။

အဆင္းရုပ္လို႔သာ ပရမတ္အေနနဲ႔ျပတ္ျပတ္သားသားျမင္ရင္ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ေမာဟ ကင္းသြားပါတယ္။

ဥပမာ။ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ကိုျမင္ရင္အဆင္းလို႔ မျမင္ဘဲ အမ်ိဳးသမီးလို႔ သိလိုက္ရင္အျမင္မွားမို႔

ေမာဟ။ ထိုအမ်ိဳးသမီးကိုလွတယ္ဟုျမင္လွ်င္ ႏွစ္သက္ ေသာစိတ္ျဖစ္သျဖင့္ ေလာဘ။ မႏွစ္သက္ရင္

ေဒါသျဖစ္သည္။ မိန္းမဟူေသာ ပညတ္အျမင္မွားေၾကာင့္ ေမာဟ၊ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊မ်ားျဖစ္ရသည္။

မိန္းမဟူသည္ လူတို႔သတ္မွတ္ထားေသာပံုပန္႑န္ရွိေသာပညတ္သာ ျဖစ္သည္။ ပညတ္ေပ်ာက္ၿပီး

အဆင္းလို႔ ပရမတ္အတိုင္း ျမင္လိုက္တာနဲ႔ အမွန္ျမင္တာမို႔ ေမာဟ မျဖစ္ေတာ့ဘူး။ မိန္းမပညတ္ေပၚ

မွီျဖစ္တဲ့ ေလာဘ၊ေဒါသ၊မ်ားလဲမျဖစ္ နိုင္ေတာ့ဘူး။ ဒါဟာ ဘုရားသာသနာတြင္းမွာသာ သိနိုင္တဲ့

ပရမတ္ပညာဘဲ။ အဆင္းရုပ္လို႔သိၿပီးတာနဲ႔ ဒီအဆင္းရုပ္ရဲ့ မျမဲျခင္းအနိစၥဟာ တစ္ခါထဲေပၚလာ မွာပါ။

အတံုးႀကီး၊အခဲႀကီးလို႔ထင္ေနတာကို ဃနခဲ တယ္ ေခၚတယ္။ အနတၲဥဏ္ရဖို႔အတြက္ခႏၶာကိုယ္ကို

အတံုးအခဲလို႔ထင္ေနတဲ့ ဃနေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္ရပါတယ္။

ပထဝီဓါတ္

မာျခင္း၊ႏူးညံ့ျခင္း၊ၾကမ္းျခင္း၊ေခ်ာျခင္း၊အိျခင္း၊မြတ္ျခင္း၊ညက္ျခင္း၊ေပ်ာ့ ျခင္း၊ စေသာ အေတြ႔

သေဘာမ်ားျဖစ္သည္။ ၎ တို႔သည္ ပထဝီ၏ပရိယယ္မ်ားျဖစ္သည္။ ပထဝီဓါတ္ သည္ အတူျဖစ္

ဖက္ရုပ္ကလာပ္မ်ား၏တည္ရာမွီရာျဖစ္သည္။

ႏူးညံ့၊ခက္မာဤနွစ္ျဖာမွတ္ပါေျမဓာတ္စစ္။ (လယ္တီဆရာေတာ္)

ၾကမ္းတမ္း၊မာခက္၊ေခ်ာညက္တမည္၊တည္ရာကိစၥ၊ေဆာင္ေရးသူကျပဳသည္။ခံထားေဆာင္ေရး၊ေပါ့ေလးထင္သည္၊ပထဝီဓာတ္သိမွတ္ျမတ္ေယာဂီ။ (မဟာဆည္ဆရာေတာ္)

 

အာေပါဓါတ္

ဖြဲစည္းျခင္း(စိုစြတ္ေစးကပ္ျခင္း)၊ယိုစီးျခင္းသေဘာ။ အာေပါဓါတ္ သည္ အတူျဖစ္ဖက္

ရုပ္ကလာပ္မ်ားကိုေပါင္းဖြဲ႔ပ်ံ႔ႏွံ႔ေစသည္။

ဖြဲ႔ေစး၊စီးယို၊ႏွစ္ပါးကိုေခၚဆိုေရဓာတ္စစ္။(လယ္တီဆရာေတာ္)

အရည္တနည္း၊ယိုစီးတမည္၊စိုးထိုင္းဖြံ႔ထြားတိုးပြားေစသည္၊ေစးကပ္ပူးတြဲလံုးခဲ ထင္သည္၊ေလးလ်က္က်သြားဥဏ္အားထင္သည္၊အာေပါဓာတ္သိမွတ္ျမတ္ ေယာဂီ။ (မဟာဆည္ဆရာေတာ္)

 ေတေဇာဓါတ္

ပူျခင္း၊ေအးျခင္းသေဘာ။ ေတေဇာဓါတ္သည္ အတူျဖစ္ဖက္ရုပ္ကလာပ္မ်ားကိုရင့္က်က္ ေစတတ္၊ ထက္ေစတတ္၊ပူေစတတ္၊ႏူးညံ့ေစတတ္သည္။

ေအးမႈ၊ပူမႈ၊ဤနွစ္ခု ေခၚမႈမီးဓာတ္စစ္။(လယ္တီဆရာေတာ္)

အပူအေႏြး၊အေအးတမည္၊ပူေငြ႔ေပးလ်က္ရင့္က်က္ေစသည္။ႏူးညံ့ေပ်ာ့ေပ်ာင္း ဆင့္ေလာင္း              ေပးသည္၊ေပါ့လ်က္ေပါ့လ်က္ၾကြတက္ထင္သည္။ေတေဇာဓာတ္သိ မွတ္ျမတ္ေယာဂီ။ (မဟာဆည္ဆရာေတာ္)                                        

 

ဝါေယာဓါတ္

ေထာက္ကန္ျခင္း၊တြန္းကန္ျခင္း (လႈပ္ရွားျခင္း) သေဘာ။ ဝါေယာဓါတ္ သည္ အတူျဖစ္ ဖက္ရုပ္ကလာပ္အစုတို႔ကိုေရြ႕ရွားေစတတ္၊တိုက္လႊင့္တတ္သည္။

ေထာက္ကန္၊လႈပ္ရွား၊ဤနွစ္ပါးေခၚျငား ေလဓာတ္စစ္။(လယ္တီဆရာေတာ္)

ေထာက္ကန္ေထာင့္တင္းေလ်ာ့ျခင္းတမည္၊ယိမ္းယိုင္လႈပ္ရွားေရြ႕သြားတတ္ သည္။သူလိုရာဘက္တြန္းလ်က္ေဆာင္သည္၊ဝါေယာဓာတ္သိမွတ္ျမတ္ေယာဂီ။                                          (မဟာ ဆည္ဆရာေတာ္)                                        

                                                                

စိတ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ဝါေယာဓာတ္မို႔ပါဠိလိုစိတၲဇဝါေယာဓာတ္လို႔ေခၚသည္။ ထိုေၾကာင့္ ေလ်ာင္းရင္လည္း 

ဝါေယာဓာတ္ကေလ်ာင္းတယ္၊ထိုင္ရင္လည္းဝါ ေယာဓာတ္ကထိုင္တယ္၊ရပ္ရင္ဝါေယာဓာတ္ကရပ္တယ္၊

သြားရင္ဝါေယာဓာတ္ ကသြားတယ္လို႔ဥဏ္ကသိေပးလိုက္ရင္ ငါ၊သူ၊ဆိုတာေပ်ာက္တာဘဲ။ ခဏရႈရင္

ခဏေပ်ာက္၊ၾကာၾကာရႈရင္ၾကာၾကာေပ်ာက္။ဒီထက္ၾကာၾကာရႈလို႔အခ်ိန္က်လာ ၿပီဆိုရင္ငါဆြဲဒိ႒ိိိိ

ေပ်ာက္ၿပီးမဂ္ဖိုလ္ရတာဘဲ။ ဒီဓာတ္ၾကီးေလးပါးဟာသူတို႔ကို ဘယ္ေလာက္ဂရုစိုက္လုပ္ေကြ်းေနေန         

တစ္ေန႔ေတာ့ကိုယ့္ကိုေသေအာင္ျပန္ ကိုက္သတ္တဲ့ ေျမြေတြလိုဘဲ။ဒါေၾကာင့္ဘယ္ဘဝကို ဆုေတာင္း

ေတာင္းကိုယ့္ကို ျပန္ကိုက္သတ္ မဲ့ေျမြေလးေကာင္ကိုရရပါလို၏လို႔ဆုေတာင္းတာနဲ႔အတူတူဘဲ။

ေတာင္ပုလုဆရာေတာ္

မသိ-အဝိဇၨာ၊သိ-ဝိဇၨာ ၊နွစ္ျဖာခြဲေဝမွတ္ ၊                                              
မသိလွ်င္ပတ္ ၊သိလွ်င္ျပတ္ ၊ပဋိစၥသမုပၸါဒ္။                         

 

ကင္ဆာေရာဂါေတြနဲ႔ေသရတာခက္မာတဲ့ပထဝီေျမြကိုက္တာ။ ဝမ္းဗိုလ္ႀကီးေဖါင္းကားၿပီးေသရတာအာေပါေျမြကိုက္တာ။                အဖ်ားေတြလြန္ေသတာေတေဇာေျမြကိုက္တာ။                       ဦးေႏွက္ေသြးေၾကာျပတ္တာဝါေယာေျမြကိုက္တာ။           

သာဝကာဟိစတုႏံၷဓာတူနံဧကေဒသေမဝ၊သမၼသိတြာနိဗၺာနံ ပါပုဏႏၱိ။

အဓိပၸါယ္။ ပထဝီ၊အာေပါ၊ေတေဇာ၊ဝါေယာဟုဆိုအပ္ေသာဓာတ္ႀကီးေလးပါးတို႔တြင္
တစ္ပါးပါးကိုပုဂိၢဳလ္၊သတၲဝါေပ်ာက္ေအာင္ဆင္ျခင္ႏိုင္လွ်င္နိဗၺာန္ေရာက္နိုင္သည္။

တိကအဂၤုတၲိဳရ္ပါဠိေတာ္တြင္-

ပထဝီဓါတုယာဝါ၊အာေပါဓါတုယာဝါ၊
ေတေဇာဓါတုယာဝါ၊ဝါေယာဓါတုယာဝါ။
ေတေနဝဓေမၼ အဝစၥ  ပသာေဒန သမၸႏၷာဂေတာ၊ 
အရိယာသာဝေကာ နိရယံဝါ တိရစၦာန ေယာနိယံဝါ၊
ေပတၲိ ဝိသယံဝါ ဥပပဇၨိႆတိ။

ပထဝီဓါတ္ကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊အာေပါဓါတ္ကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ေတေဇာ

ဓါတ္ကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ဝါေယာဓါတ္ကိုေသာ္လည္းေကာင္းထိုတရားတို႔                             

သည္အမႈန္အမႊား၊အရည္အဖတ္ဟူ ဘာမွမရွိ။သေဘာတရားမွ်သာဟုယံုၾကည္

ေသာသဒၶါတရားႏွင့္ျပည့္စံုေသာအရိယာတပည့္သည္ငရဲဘံုသို႔ေသာ္လည္းေကာင္း၊             

တိရစၦာန္ဘံုသို႔ေသာ္လည္းေကာင္းျပိတၲာဘံုသို႔ေသာ္လည္းေကာင္းမက်ေရာက္။

ထိုပထဝီဓာတ္သည္မာသေဘာေပ်ာ့သေဘာဟုလကၡဏာႏွစ္ခုရွိ၏ထိုေၾကာင့္                               

မာတာေတြ႔ေတြ႔၊ေပ်ာ့တာေတြ႔ေတြ႔ပထဝီဓာတ္ဟုသိရမည္ပရမတ္တရား

မွန္သမွ်သည္တကယ့္အရွိတရားျဖစ္ေသာေၾကာင့္ဖ်က္ေသာ္လည္းမပ်က္၊ေဖ်ာက္             

ေသာ္လည္းမေပ်ာက္ေပ၊နာမည္ေပးထားေသာပညတ္တရားမ်ားကားတကယ္မရွိ

ေသာေၾကာင့္ဖ်က္လွ်င္လည္းပ်က္၏ေဖ်ာက္လွ်င္လည္းေပ်ာက္သည္။

ဥပမာ။ေၾကး လက္စြပ္ဟူေသာပညတ္ကိုလက္စြပ္တစ္ကြင္းလံုးတြင္ဘယ္ေနရာမွရွာမေတြ႔။                

မာေသာသေဘာတရားရွိေသာပထဝီဓာတ္ကိုသာေတြ႔ေတာ့၏။ဤအျမင္ကိုေရာက္မွ

သမၼာဒိဠိမွန္ေသာအျမင္ဟုဆိုရသည္။ မဂၢင္ရွစ္ပါးတြင္ဤအျမင္မွန္ဥဏ္ပညာသည္

အေရးႀကီးဆံုးျဖစ္သည္။ အျမင္မွန္သည္ႏွင့္အေတြးမွန္၊အလုပ္မွန္စေသာက်န္ မဂၢင္မ်ား

အကုန္လံုးတစ္ၿပိဳင္နက္ဝင္သြားၿပီးမဂ္ဖိုလ္ရေႀကာင္းတည္း။

သမၼာ ဒိဠိႏွင့္သမၼာသကၤပၸ(ၾကံစည္ျခင္း၊ေတြးျခင္း=ဟူသည္ရုပ္နာမ္ေပၚသို႕စိတ္ေရာက္

ရန္စိတ္ကိုတင္ေပးျခင္း)ကို ဝိဇၨာမဂၢင္ဟုေခၚသည္။သိရမည့္မဂၢင္ဟုဆိုလိုသည္။

က်န္မဂၢင္(၆)ပါးကိုကားစရဏမဂၢင္က်င့္ရမည့္တရားတည္း။ကြ်ဲကူးေရပါဟူေသာ

စကားအတိုင္းသိရမည့္မဂၢင္ကိုေသခ်ာသိလိုက္သည္ႏွင့္က်င့္ရမည့္မဂၢင္မ်ားလည္း

တစ္ခါတည္းပါသြားၾကသည္။အသိဥဏ္တြင္ျပတ္သားစြာသိသြားလွ်င္မိမိခႏၶာေပၚ

တြင္ပထဝီ ဓာတ္သေဘာကိုတင္၍ဆင္ျခင္ႏွလံုးသြင္းရမည္ဤသို႔ဆင္ျခင္းပြါးမ်ား

ျခင္းကိုေယာနိေသာမနသိကာရ(အရွိကိုအရွိအတိုင္းသိျခင္း)ဟုလည္းေခၚသည္။

ဓမၼာႏုဓမၼပဋိပတ္လည္းေခၚ၏ဤႏွစ္ခ်က္ထဲသို႔သပၸဳရိသူပနိႆယ၊သဒၶမၼသဝန

ႏွစ္ခ်က္ထပ္ထည့္လွ်င္ေသာတာပန္တည္ဖို႔အဂၤါေလးခ်က္ျပည့္သြားသည္။

သပၸဳရိသူပနိႆယဟူသည္ခႏၶာငါးပါးရုပ္နာမ္တရားအေပၚငါစြဲဒိဠိျပဳတ္ေအာင္ေဟာ

ေပးနိုင္သူကိုဆိုလိုသည္သဒၶမၼသဝနဟူသည္ငါစြဲျပဳတ္ေၾကာင္းပရမတ္တရားဓါတ္

တရားတို႔ကိုစိတ္ပါဝင္စားစြာနာရမည္ဟုဆိုလိုသည္။ဝိပႆနာတရားရႈပြါးမည့္သူ

သည္ငါစြဲျပဳတ္ေၾကာင္းပရမတ္တရား၊ဓါတ္တရားကိုနာၾကားဖို႔သည္အသက္တမွ်

အေရးႀကီးသည္အရူပျဗဟၼာမ်ားတြင္ရုပ္တရားမရွိ၍နားမပါ၊နားမပါ၍တရားမ

နာရေသာေျကာင့္ထိုဘံုတြင္ေသာတာပန္မတည္နိုင္ျခင္းျဖစ္သည္ထိုေၾကာင့္                                                   

ပညတ္၊ပရမတ္သိဖို႔တရားနာျခင္း(တရားစာဖတ္ျခင္းသည္ပထမ၊သိသည့္အတိုင္း                

က်င့္ျခင္းသည္ဒုတိယျဖစ္၏။ပရမတ္ျဖစ္ေသာရုပ္တရား၊နာမ္တရားတို႔၏အျဖစ္အပ်က္ကို

ရႈပြါးနိုင္မွဝိပႆနာေခၚသည္။ဝိပႆနာကိုပြါးမွသာလွ်င္မဂ္ဖိုလ္ရမည္။

ကိုယ္တြင္ထိုးထားေသာထိုး ကြင္းမ်ားႏွင့္ဆုပ္ကိုင္၍ရေသာလူကိုယ္ႀကီးတစ္ခုလံုးသည္

ရုပ္ပညတ္ျဖစ္သည္။ထိုပညတ္ကိုယ္ႀကီးကား လမ္းေလးတြင္ခ်ထားေသာ  သစ္တံုးႏွင့္ ဘာမွ       

မထူးေပ။သစ္တံုးကိုေျမႀကီးထဲျမဳပ္ထားလွ်င္လအတန္ၾကာမွေဆြးေျမ႔ပ်က္စီးသကဲ့

သို႔လူ၏ကိုယ္လံုးကိုေျမႀကီးထဲျမဳပ္ထားလွ်င္လဲလအတန္ၾကာမွသာေဆြးေျမ႔ပ်က္

စီးမည္ျဖစ္သည္။ပညတ္ရုပ္ျခင္းတူေသာေၾကာင့္တည္းဗုဒၶကားထိုပညတ္ရုပ္ကို

အနိစၥဟုေဟာျခင္းမဟုတ္တစ္စကၠန္႔လွ်င္အႀကိမ္ေပါင္းကုေဋေျခာက္ေထာင္နီး

ပါးပ်က္ေနသည့္ပရမတ္ရုပ္ကိုသာအနိစၥဟုေဟာျခင္းျဖစ္သည္။ထိုပရမတ္ရုပ္

တရားသည္သေဘာတရားမွ်သာရွိသည္ျဖစ္၍ကိုင္၍ျပဳ၍ရစေကာင္းေသာတရား

မဟုတ္ေခ်ဤအခ်က္သည္ဝိပႆနာရႈသူမ်ားအတြက္အေရးႀကီးသျဖင့္ဥပမာထပ္

ျပအံ့။လူ၏ပညတ္ကိုယ္ႀကီးသည္တီဗြီဖန္သားျပင္ႏွင့္တူသည္။ပညတ္ကိုယ္ေပၚ

တြင္တရစပ္ျဖစ္ပ်က္ေနေသာပရမတ္ရုပ္နာမ္တရားမ်ားသည္တီဗြီဖန္သားျပင္

ေပၚတြင္ထင္လာေသာလူရိပ္၊ေတာရိပ္မ်ားႏွင့္တူသည္တီဗြီဖန္သားျပင္ေပၚတြင္

ထင္လာေသာလူရိပ္၊ေတာရိပ္မ်ားသည္အမႈန္အမႊားအရည္အဖတ္တစ္ခုမွမရွိ။

အရိပ္ထင္ေသာသေဘာတရားသာရွိသည္။ထိုအရိပ္တို႔ကိုကိုင္၍မရ။ကိုင္ၾကည့္လွ်င္

တီဗြီဖန္သားျပင္ကိုသာကိုင္မိမည္။ထို႔အတူတစ္စကၠန္႔မွ်မတည္နိုင္ဘဲတရစပ္ျဖစ္

ပ်က္ေနေသာပရမတ္ရုပ္နာမ္တရားမ်ားကိုလည္းထိ၍ကိုင္၍မရနိုင္။ထိၾကည့္

ကိုင္ ၾကည့္လွ်င္ပညတ္ရုပ္ႀကီးကိုသာကိုင္မိမည္ပရမတ္ရုပ္နာမ္တရားတို႔သည္

လည္းအတံုး၊အလံုး၊အခဲ၊အရည္အဖတ္၊အမႈန္အမႊားဘာမွမရွိဘဲပထဝီဓာတ္ဆို

လွ်င္မာသေဘာ၊ေပ်ာ့သေဘာ၊စိတ္ဆိုလွ်င္သိတတ္ေသာသေဘာမွ်သာရွိေသာ

ေၾကာင့္သာတည္းပရမတ္ရုပ္နာမ္တရားတို႔၏အျဖစ္အပ်က္သည္ျမန္လြန္းအား

ႀကီးသျဖင့္ပကတိမ်က္စိျဖင့္မျမင္နိုင္၊ဥဏ္မ်က္စိျဖင့္သာျမင္နိုင္သည္။တစ္နာရီ

ခံဖေယာင္းတိုင္တစ္တိုင္ကိုညရွစ္နာရီတြင္စထြန္းသည္။ပကတိမ်က္စိျဖင့္ၾကည့္

လွ်င္ရွစ္နာရီကစ၍ေတာက္ေလာင္ေနေသာဖေယာင္းမီးေလးသည္ကိုးနာရီထိုး

သည္အထိတစ္ဆက္တည္းဟုထင္စရာျဖစ္သည္။

 

စိတ္ပရမတ္။

ဝိပႆနာရႈမည့္ေယာဂီအေနျဖင့္စိတ္အားလံုး(အက်ဥ္း၈၉၊အက်ယ္၁၂၁ပါးလံုး)

သိရန္မလို။အာရံုသိစိတ္ေျခာက္ပါးကိုသိလွ်င္ပင္လံုေလာက္ေပၿပီ။ၾကည့္စရာအ

ဆင္းတစ္ခုခုကိုျမင္လိုက္သည္ႏွင့္သိသြား၏။ယင္းကိုျမင္သိစိတ္ဟုေခၚ၏အသံ

တစ္ခုခုကိုၾကားသည္ႏွင့္ဒါဘာသံဘဲဟုသိသြား၏။ယင္းကိုၾကားသိစိတ္ဟုေခၚ၏

အနံ႔တစ္ခုခုကိုနံသည္ႏွင့္ဒါဘာနံ႔ဘဲဟုသိသြားသည္။ယင္းကိုနံသိစိတ္ဟုေခၚ၏။

အရသာတစ္ခုခုကိုစားလိုက္သည္ႏွင့္ဒါဘာအရသာဘဲဟုသိသြားသည္။ယင္းကို

စားသိစိတ္ ဟုေခၚသည္။ကိုယ္၊လက္၊ေျခတစ္ခုခုႏွင့္ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ထိလိုက္

သည္ႏွင့္သိသြားသည္။ယင္းကိုထိသိစိတ္ဟုေခၚသည္။အာရံံုတစ္ခုခုကိုေတြးေတာ

ႀကံစည္လိုက္သည္ႏွင့္သိသြားသည္။ယင္းကိုေတြးႀကံသိစိတ္ဟုေခၚသည္။ေယာဂီ

သႏၱာန္တြင္ယင္းစိတ္ေျခာက္မ်ိဳးတစ္မ်ိဳးၿပီးတစ္မ်ိဳးတရစပ္ျဖစ္ပ်က္လွ်က္ရွိသည္။

အိပ္ခ်ိန္တြင္သာခဏနားသည္။ျမင္စိတ္သည္တစ္စကၠန္႔လွ်င္အႀကိမ္ေပါင္းကုေဋ

တစ္သိန္းျဖစ္ၿပီးပ်က္၏။က်န္စိတ္မ်ားလဲထို႔အတူပင္။သိစိတ္ေျခာက္ပါးသည္ကိုယ္

ေတြ႔ျဖစ္သျဖင့္တကယ့္အရွိတရားမ်ားျဖစ္၍သေဘာေပါက္လက္ခံေလာက္ၿပီ။

မာဃေဒဝ

စိတ္ဟုမည္ျငား၊ ဤတစ္ပါးမွ်၊
တရားကိုယ္က်ပ္၊ ေစာင့္စည္းကြပ္က၊
လူ့ရပ္နတ္ရြာ၊ျဗဟၼာနိဗၺာန၊္                    
ေရာက္ေၾကာင္းမွန္၏။


ေစတသိတ္ပရမတ္။

စိတ္ကိုမွီ၍ျဖစ္တတ္ေသာေၾကာင့္ေစတသိတ္ဟုေခၚသည္။ ၅၂ ပါးရွိသည္။တစ္ခု

ႏွင့္တစ္ခု သေဘာလကၡဏာကြဲျပားေသာေၾကာင့္၎တို႔ကိုတစ္ခုတည္း ေပါင္း၍                              
မရ။

ေစတသိတ္ကစိတ္ကိုခ်ယ္လွယ္ပံု-လူတစ္ေယာက္ကိုျမင္လိုက္ရသာအခါစိတ္က

သိရံုသာသိသည္။ စိတ္ကသိရံုမွ်ျဖင့္ကုသိုလ္၊အကုသိုလ္မျဖစ္ေသး။ ထိုျမင္ရ

ေသာသူေခ်ာလွ်င္ (ဝါ) မိမိေကာင္းက်ိဳးကိုေဆာင္ခဲ့သူ ျဖစ္လွ်င္ ႏွစ္သက္ေသာ

ေလာဘစိတ္ေပၚလာသည္ထိုေလာဘေစတသိတ္ျဖင့္ေပါင္းမိသျဖင့္နဂိုကျဖဴစင္

ေသာ၊သိရံုသာသိေသာျမင္စိတ္သည္ေလာဘစိတ္ျဖစ္သြားသည္။ထိုလူကအရုပ္ဆိုး

လွ်င္ (ဝါ) မိမိအက်ိဳးကိုဖ်က္ဆီးခဲ့သူျဖစ္လွ်င္ေဒါသစိတ္ေပၚလာသည္ထိုေဒါသ

ေစတသိတ္ျဖင့္ေပါင္းမိသျဖင့္နဂိုကျဖဴစင္ေသာျမင္စိတ္သည္ေဒါသစိတ္ျဖစ္သြားသည္။

ေခ်ာလည္းမေခ်ာ၊ ရုပ္လည္းမဆိုး၊မိမိအက်ိဳးပြါးကိုေဆာင္သူလည္း မဟုတ္၊

ဖ်က္ဆီးသူလည္းမဟုတ္လွ်င္ လူဟုအသိမွားေသာေမာဟ ေစတစိတ္ျဖစ္၏။

လူသည္ပရမတ္အရ မရွိေသာတရားျဖစ္သည္။ မရွိေသာလူကို  ရွိသည္ဟုအသိမွား

လိုက္သည့္အတြက္ေမာဟေစတစိတ္ျဖစ္ရ ျခင္းျဖစ္သည္။ထိုေမာဟေစတသိတ္

ျဖင့္ေပါင္းမိသျဖင့္နဂိုကျဖဴစင္ေသာအဆင္းဟုသိရံုသာသိေသာျမင္စိတ္သည္

ေမာဟစိတ္ျဖစ္သြားသည္ထိုေၾကာင့္ေစတသိတ္သည္လည္းတကယ္ထင္းရွားရွိ

ေသာပရမတ္တရားမ်ားျဖစ္၏။

 

ဓမၼဒူတအရွင္ပညာေဇာတ။
ကမၻာကုန္လံုးက်ဥ္းခ်ံဳးေသာခါ၊ရုပ္နာမ္ကိုထားတျခားမပါ၊
သိတတ္ညႊတ္တတ္ေခၚမွတ္နာမ္သာ၊မသိတတ္ရုပ္ မွတ္ ေဖါက္ျပန္တာ၊   
ရုပ္ကတျခားနာမ္ကတျဖာ၊အေၾကာင္းျပဳလို႔ေပါင္းစုမွီရာ၊
ခ်င္းခ်င္းမွီရယွဥ္ၾကမကြာ၊နာမ္ကသြား၊ရုပ္မ်ားပါရရွာ။
နာမ္ေၾကာင္းရုပ္က်ိဳးေခၚရိုးတစ္ျဖာ၊ေၾကာင္းက်ိဳးႏွစ္ရပ္ဆက္စပ္ေနတာ၊

သတိထားရႈပြါးရွင္းေအာင္သာ။

ေလွကိုလူစီးခရီးျမစ္ညာ၊ေလွာ္ခတ္ကုန္ဘိသြားသည့္ပမာ၊
ရုပ္ကိုမွီျငားနာမ္မ်ားျဖစ္လာ၊နာမ္မွီစြဲရုပ္လည္းျဖစ္ရပါ။
ရုပ္ကို ေလွထား၊ေလွာ္သားနာမ္သာ၊ဥဏ္တရားကစီးသြားသူပါ၊
ရုပ္နာမ္အရွိမွန္သိဥဏ္လာ၊ၿငီးေငြ႔ပ်င္းလိုကင္းမဂ္လာ၊
တံလွ်ပ္အလား ေရသားေရမွာ၊ေနေရာင္ထိေရာက္ ႏွင္းေပါက္ပမာ၊

အပ္ဖ်ားမံုညင္းတင္ျခင္းတူတာ၊ျဖစ္ပ်က္ခ်ဳပ္၊နာမ္ရုပ္သဘာဝါ၊မရွိရာမွျဖစ္ၾကလွ်င္စြာ၊
မရွိရာသို႔ျမန္းလို႔ခ်ဳပ္ရွာ၊

ေကာင္ကင္တစ္ေခတ္လွ်ပ္စစ္ပမာ၊ျဖစ္ပ်က္ခ်ဳပ္နာမ္ရုပ္သေဘာပါ။

က်မ္းကိုး
၁။ေမတၱာရွင္ဆရာေတာ္၏ပညာသိႏွင့္သညာသိ။
၂။ ေဒါက္တာမင္းတင္မြန္၏ဗုဒၶအဘိဓမၼာ။